Page 11 - Navidenou-Arzhang No 44

‫دورۀ ا ّول‪ ،‬سالِ ششم‪ ،‬شمارۀ ‪ ،44‬مهر‪-‬آبان ‪1404‬‬ ‫ارژنگ دوماهنامۀ ادبی‪ ،‬هنری و اجتماعی‬

‫گورکی در تعریفِ «افسانه» اظهار داشت که افسانه گرچه ساختۀ خیال است‪ ،‬ولی باز از واقع ّیت مایه میگیرد‬
‫و حاکی از حقیقت یا حادثهای است که صورتی خیالی میپذیرد‪ .‬کورکی فهماند که روشِ رآلیسم اساساً‬
‫همان شیوۀ پیدای ِش افسانه است‪ .‬اگر «جنبۀ خیالیِ» افسانه را کنار بگذرایم و به هدف یا نتیجۀ مطلوبی که‬
‫در آن مستتر است عنایت کنیم‪ ،‬به یک نوع رمانتیسم‪ ،‬رمانتیس ِم انقلابی میرسیم و میتوانیم جهان را به‬

‫طریقِ مطلوبِ خود دگرگون سازیم‪.‬‬

‫در جامعۀ قدیم‪ ،‬مردا ِن کار و عمل برای آنکه قدر ِت خلّاقۀ خود را بازیابند‪ ،‬جویای آزادی بودند‪ .‬از اینرو‬
‫ضرورت داشت که عاملِ نفسانی مشترکی آنها را بههم بپیوندد و قدرتی به آنها بخشد که بتوانند به آینده‬

‫بنگرند و در پرت ِو هدفهای فردا‪ ،‬مساع ِی امرو ِز خود را منظّم و هدایت کنند‪.‬‬

‫لنین هنگامی که دم از «خصیصۀ جانبدار ِی ادبیّات» میزند (رجوع شود به مقالۀ «سازمانِ حزبی و ادب ّیات‬
‫حزبی» اث ِر لنین‪ ،).‬به همین هدفجویی نظر دارد که هم در جامعۀ بیطبقۀ کنونی شوروی صدق میکند‪ ،‬و‬
‫هم در روسیۀ پیشاز انقلاب مصداق داشت‪ .‬ادبیّات بدو ِن این عامل چیزی جز نوعی تفنّن و تجمّل نخواهد‬
‫بود و در آنصورت چنانکه گور کی میگوید نویسنده به صورتِ موجودی همانن ِد مانیلوف (در کتاب نفو ِس‬
‫مُرده) درخواهد آمد‪ .‬بنابراین نویسنده باید در آثا ِر خود به آن دسته از مناسبا ِت حیا ِت تولیدی و اجتماعی‬
‫که نماینده و گویای آیندهاند بپردازد زیرا تأکی ِد اینگونه امور و حوادث موجدِ تغییرات و تح ّولاتی در جامعه‬

‫خواهد شد‪.‬‬

‫پس کارِ نویسنده ایجا ِد رومانتیسمی است که بر واقع ّیت متّکی باشد‪ .‬نمونه ای میآوریم‪:‬‬

‫در جامعهای که از سوسیالیسم به سوی کمونیسم سیر میکند‪« ،‬توزی ِع کالاها متناسب با کاری است که در‬
‫این راه اجرا میشود»‪ ،‬امّا هدفِ این جامعه اجتماعِ کمونیستی است که در آن هر کس به قدرِ توانائیاش کار‬

‫خواهد کرد و به قدرِ نیازمندیاش عاید خواهد داشت‪( .‬رجوع شود به «دولت و انقلاب» اثرِ لنین)‬

‫حال نویسنده باید کاردوستی و فداکاری کارگران را مور ِد تأکید قرار دهد و برساند که این سجایا تنها موجب‬
‫گردشِ دستگا ِه کنونی نیست‪ ،‬بلکه موج ِد اوضاع و احوالی است که کمونیسم را تحقّق خواهد بخشید‪ .‬به‬
‫عبار ِت دیگر باید نشان داد که کاردوستی و فداکاری کارگران صرفنظر از فوایدِ فردی آن‪ ،‬عاملِ خلّاقیت و‬
‫تح ّولِ اجتماعی میباشد‪( .‬محو ِر اصلی نمایشنامۀ «کاندیدای حزبی» اثرِ کارون ‪ Karon‬که در مسکو به روی‬

‫صحنه آمده است‪ ،‬همین نکته میباشد)‬

‫اکنون موقعی است که میتوانیم راجع به سه واقعیّ ِت رآلیسمِ سوسیالیستی یعنی واقعیّتِ گذشته‪،‬‬
‫واقعیّتِ زمانِ حال‪ ،‬و واقعیّتِ آینده که نسبت به دو واقعیّ ِت دیگر جدید و بیسابقه میباشد بحث‬

‫کنیم‪.‬‬

‫چنانکه گورکی گفته است نویسنده مو ّظف است که زما ِن حال را از اوجِ آینده بنگرد‪« :‬مردم را نباید‬
‫بهصورتِ کنونی نشان بدهد‪ ،‬بلکه باید به آیندۀ آنها نگاهی افکند و یاری دهد تا راهی که در پیش دارند‬

‫روشن شود‪».‬‬

‫رآلیسم سوسیالیستی(‪10 ) 2‬‬